نظير استيلاد چه آنكه سببيّت آن براى عتق موقوف بر موت مولى مىباشد . و نيز مانند كتابت چه آنكه با پرداخ مال الكتابة عقد الكتابة مؤثر واقع شده و سبب آزادى مملوك ميگردد و مانند تدبير كه تأثيرش در عتق موقوف بر موت مولى و نافذ بودن آن از ثلث مال مىباشد و همچنين نظير موت مورّث زيرا سببيّت آن براى آزادى موقوف است بر اينكه قيمت مملوك را به مالكش اعطاء كنند و غير اين امور از اسباب ديگر كه انشاء اللّه تفصيل هريك در محلّش خواهد آمد . قوله : به اختيار سببه و غيره : ضمير در [ سببه ] به عتق و در [ غيره ] به اختيار راجعست . مؤلف گويد : قسم اوّل اعتاق و دوّم انعتاق مىباشد . قوله : و التّدبير : يعنى آقا به مملوك گويد : انت حرّ دبر مماتى . قوله : و الكتابة : آنست كه آقا با مملوكش قرار مىگذارد در قبال پرداخت قيمتش وى را آزاد كند . قوله : و الاستيلاد : آنست كه آقا از كنيزش بچه‌دار شود . قوله : شراء الذّكر احد العمودين : يعنى مرد يكى از عمودين را بخرد آنها آزاد مىشوند و مقصود از عمودين پدران و مادران و اولاد مىباشد ، پدران و مادران عمود فوقانى و اولاد عمود تحتانى هستند چه آنكه اصطلاحا به اين سلسله عمود و به خواهران و برادران حاشيه اطلاق مىكنند . قوله : او المحارم من النّساء : يعنى مرد زنانى كه محرم او هستند